Julai 2025, Dar es Salaam
Katika hatua ya kusaidia wananchi kupunguza gharama za kufanya miamala ya kifedha, taasisi za kifedha nchini Tanzania – zikiwemo benki, kampuni za simu, na taasisi mpya kama Selcom Pesa – zimeanza kupunguza makato ya uhamishaji wa fedha. Hatua hii inalenga kupanua wigo wa matumizi ya fedha za kielektroniki, kupunguza utegemezi wa pesa taslimu, na kuchochea ukuaji wa uchumi wa kidijitali.
Uhamishaji wa Fedha Kupitia Mfumo wa Kitaifa – TIPS
Kwa mujibu wa taarifa kutoka Benki Kuu ya Tanzania (BoT), mfumo wa Tanzania Instant Payment System (TIPS)umewezesha miamala zaidi ya milioni 490 yenye thamani ya zaidi ya shilingi trilioni 15.7 kufanyika kwa njia ya haraka na salama kwa mwaka 2024 pekee.
Mfumo huu huruhusu uhamishaji wa fedha kati ya benki, mitandao ya simu na taasisi nyingine bila hitaji la kuwa mteja wa taasisi moja tu. Lengo kuu ni kuhakikisha huduma za kifedha zinawafikia watu wengi kwa gharama nafuu na kwa wakati halisi.
Kupungua kwa Gharama Halisi kwa Watumiaji
Kwa miaka mingi, wananchi walikuwa wakikumbwa na viwango vikubwa vya makato katika kufanya miamala. Kwa mfano:
| Aina ya Muamala | Gharama ya Kawaida (TZS) |
|---|---|
| Kutuma TZS 5,000 kupitia M-Pesa/Airtel | TZS 150 – 180 |
| Kutuma kutoka simu kwenda benki (wallet to bank) | TZS 800 – 1,200 |
| Kutoa pesa taslimu TZS 300,000 | TZS 6,500 – 7,000 |
Makato haya yalikuwa kikwazo kwa watumiaji wa kawaida, hasa wale wa kipato cha chini au waliopo vijijini.
Selcom Pesa: Mchezaji Mpya Anayevunja Viwango
Mnamo Februari 2025, Selcom Microfinance Bank ilizindua huduma ya Selcom Pesa, ikiahidi mapinduzi katika sekta ya miamala ya fedha. Kupitia TIPS, Selcom Pesa inatoa huduma kwa viwango vya chini kuliko watoa huduma wengine wa jadi.
Mifumo ya Gharama kwa Selcom Pesa:
- Miamala kati ya wateja wa Selcom (Selcom to Selcom): Bure kabisa
- Mpango wa “5 kwa Jero” – Miamala 5 kwa siku kwa TZS 500
- Wiki Boost – TZS 2,500 kwa miamala 35 ndani ya wiki
- Hello Mwezi – TZS 10,500 kwa miamala 150 kwa mwezi
Kwa mujibu wa taarifa kutoka kwa Selcom, gharama zao ni hadi asilimia 60 chini ya wastani wa huduma zingine nchini.
Ushindani Wafungua Fursa Mpya
Wadau wa sekta ya fedha wameanza kuchukua hatua pia ili kuboresha huduma:
- Benki zimeanzisha huduma za simu bila data (USSD) kwa gharama nafuu.
- Mitandao ya simu imeanza kutoa punguzo kwa watumiaji wa kawaida na wafanyabiashara wadogo.
- Serikali kupitia BoT inapanga kupunguza ada za mfumo wa TISS (Tanzania Interbank Settlement System) kuanzia Januari 2026, kurahisisha uhamishaji wa kiasi kikubwa cha fedha kati ya benki kwa ada ndogo.
Matokeo na Mwelekeo Mpya
- Kupungua kwa gharama: Wananchi wengi sasa wanaweza kutuma na kupokea pesa kwa gharama nafuu zaidi.
- Kuongezeka kwa matumizi ya miamala ya kidijitali: Biashara ndogo, wafanyabiashara wa soko, na vijana wanaanza kutumia huduma hizi zaidi.
- Kukuza ujumuishaji wa kifedha: Ushirikishwaji wa watu waliokuwa nje ya mfumo rasmi wa kifedha umeongezeka.
Hitimisho
Hatua ya kupunguza makato ya uhamishaji wa fedha ni hatua muhimu kwa uchumi wa Tanzania. Kwa ushirikiano kati ya serikali, taasisi binafsi kama Selcom, na watoa huduma wa jadi, nchi inaelekea kwenye mfumo wa malipo wa haki, wa haraka na wenye gharama nafuu. Kinachobaki ni kuhakikisha huduma hizi zinaendelea kuwa thabiti, salama na zinazoweza kufikiwa na kila Mtanzania – mijini na vijijini.