Kwa nini sasa?—Mzizi wa ombi lake la msamaha
Waziri Mkuu wa Israel, Benjamin Netanyahu, ameomba rasmi msamaha wa rais kutoka kwa Rais Isaac Herzog. Kesi hiyo inahusisha mashtaka ya rushwa, udanganyifu, na matumizi mabaya ya mamlaka. Ombi hili limewasilishwa wakati kesi ikiwa bado haijasikilizwa kikamilifu, huku ikiwa imepita miaka sita. Hatua hiyo imeibua maswali mengi kuhusu motisha ya kisiasa na mustakabali wa haki nchini Israel.
Netanyahu na wapambe wake wanadai kuwa kesi hiyo “inaathiri uwezo wa serikali kushughulikia masuala ya usalama”, hivyo msamaha unaweza “kuunganisha taifa”. Hata hivyo, wataalam wa sheria wanasema kuwa ombi la msamaha wakati kesi inaendelea ni tukio nadra na lenye athari kubwa kwa taasisi za nchi.
Historia ya Dunia: Wanasiasa Wengine Walioomba au Kujipa Msamaha
1. Vanuatu — Kiongozi alijipa msamaha mwenyewe
Mnamo 2015, Marcellino Pipite—aliyekuwa Spika wa Bunge na kaimu rais wa Vanuatu—alitumia nafasi yake na kujipa msamaha pamoja na wabunge 13 waliokabiliwa na mashtaka ya rushwa. Hatua hiyo ilizua taharuki, ikafutwa na mahakama, na viongozi hao wakaishia gerezani.
Mafunzo: msamaha usipotumiwa kwa uadilifu unaweza kuharibu misingi ya utawala wa sheria.
2. Peru — Fujimori na msamaha uliotibua siasa
Aliyekuwa Rais Alberto Fujimori alipewa msamaha mnamo 2017 baada ya kuhukumiwa miaka kadhaa gerezani kwa rushwa na ukiukaji wa haki za binadamu. Hatua hiyo ilichochea maandamano, ikagawanya taifa, na ikaathiri imani ya wananchi kwa serikali.
3. Misri, Korea Kusini, na kwingineko
Katika nchi mbalimbali, marais ama wamewahi kuomba msamaha au kupewa msamaha katika mazingira tata. Korea Kusini ni mfano ambako marais kadhaa wamewahi kufungwa na baadaye kupewa msamaha kwa sababu ya “kuleta umoja wa kitaifa”.
Madhara Yanayoweza Kutokea Kwa Serikali ya Israel
1. Kuporomoka kwa Imani ya Wananchi kwa Mahakama
Msamaha katika hatua za awali unaweza kuonekana kama njia ya kukwepa hukumu. Jambo linaloweza kushusha imani kwa mahakama na kuibua tafsiri kwamba sheria si sawa kwa wote.
2. Uendelezaji wa Utamaduni wa Kutoadhibiwa (Impunity)
Iwapo kiongozi mwenye mamlaka makubwa anaweza kukwepa adhabu kupitia msamaha, inaweza kuhamasisha tabia za rushwa ndani ya serikali na ngazi nyingine.
3. Msukosuko wa Kisiasa
Vyama vya upinzani na wananchi wanaweza kuona msamaha kama wizi wa haki. Jambo hilo linaweza kuchochea maandamano, misukosuko ya kisiasa, na mgawanyiko wa kijamii.
4. Kudhoofika kwa Taasisi
Taasisi za ukaguzi, polisi, na mahakama zinaweza kudharauliwa ikiwa uamuzi wa kisiasa unaharibu mchakato wa kisheria. Hii huathiri uthabiti wa nchi na hata uwekezaji wa kimataifa.
Je, kuna njia bora kuliko msamaha?
Wataalam wa utawala bora hupendekeza mbadala kama:
- Kuendelea na njia ya kisheria hadi mwisho, bila ushawishi wa kisiasa.
- Kuhakikisha uwazi na hadharani katika uendeshaji wa kesi, ili kuimarisha imani ya wananchi.
- Mageuzi ya mifumo ya kupambana na rushwa kupitia taasisi huru zinazoweza kuchunguza viongozi bila hofu.
Hitimisho — Je, msamaha utaleta umoja au mgogoro?
Ombi la Netanyahu linakuja wakati Israel inakabiliwa na changamoto kubwa za ndani na nje. Lakini swali kubwa linabaki:
Je, msamaha wa rais utaleta amani na umoja, au utatengeneza mfano hatari wa kutoadhibiwa kwa viongozi wakuu?
Historia ya dunia imeonyesha wazi:
Pale ambapo msamaha unatumiwa vibaya, huleta mgawanyiko, kupunguza uaminifu kwa taasisi, na kuongezeka kwa rushwa.
Hatua ya Benjamin Netanyahu sasa itakuwa kipimo cha nguvu na uadilifu wa mfumo wa sheria wa Israel. Macho yote ya dunia yameelekezwa hapo.