Rais wa Kenya, William Ruto, ameipongeza serikali ya Marekani kwa mpango wa kuongeza muda wa Mpango wa AGOA. Amesema hatua hiyo italinda mafanikio ya kibiashara ambayo tayari yamepatikana.
Mpango huo wa AGOA ulianzishwa mwaka 2000. Unaziwezesha nchi kadhaa za Afrika kupata soko la Marekani bila ushuru kwa bidhaa zilizochaguliwa. AGOA imekuwa nguzo muhimu kwa sekta kama nguo, kilimo na viwanda vidogo barani Afrika.
Makubaliano hayo yalimalizika rasmi tarehe 30 Septemba 2025. Kwa mujibu wa Rais Ruto, muda wa nyongeza utatoa nafasi ya kuandaa makubaliano mapya ya ushirikiano wa kibiashara.
Nafasi ya Kenya ndani ya AGOA
Kenya ni miongoni mwa wanufaika wakubwa wa AGOA barani Afrika. Kila mwaka, mauzo ya bidhaa za Kenya kwenda Marekani yako katika mamia ya mamilioni ya dola za Marekani.
Takwimu za biashara zinaonyesha kuwa mauzo ya nje ya Kenya kupitia AGOA yamekuwa yakiongozwa na sekta ya nguo na mavazi. Sekta hiyo imeajiri maelfu ya wafanyakazi, hasa kupitia viwanda vya Export Processing Zones (EPZs).
Pamoja na nguo, Kenya pia huuza bidhaa za kilimo kama kahawa, chai, maua, na baadhi ya vyakula vilivyosindikwa.
Maeneo mapya ya upanuzi
Akizungumza baada ya mkutano na Mwakilishi wa Biashara wa Marekani, Balozi Jamieson Greer, Rais Ruto alieleza maeneo ambayo Kenya inalenga kuyapanua chini ya AGOA:
- Mavazi na nguo
- Bidhaa za kilimo
- Ngozi na viatu
- Kemikali na dawa
- Huduma za TEHAMA na kidijitali
Kwa mujibu wa taarifa hiyo, serikali ya Kenya inalenga kupunguza utegemezi wa sekta moja na kuongeza thamani ya bidhaa zinazouzwa nje.
Uchambuzi wa athari za muda wa nyongeza
Upanuzi wa muda wa AGOA kwa mwaka mmoja una nafasi ya kuleta utulivu wa muda mfupi kwa wawekezaji na wazalishaji wanaotegemea soko la Marekani. Kampuni nyingi hutegemea uhakika wa muda mrefu kabla ya kuwekeza katika miundombinu au kuongeza uzalishaji.
Hata hivyo, muda wa nyongeza wa mwaka mmoja pia unaweka shinikizo la haraka kwa nchi wanufaika kupanga mikakati ya baadaye. Bila makubaliano ya muda mrefu, viwanda vinaweza kuchelewesha maamuzi ya uwekezaji.
Kwa Kenya, hatua hii inaweza kutoa fursa ya kuimarisha viwango vya uzalishaji, kufuata vigezo vya soko la Marekani, na kujadiliana kwa kina kuhusu makubaliano mapya yenye masharti bora zaidi.
Muktadha wa kikanda
AGOA inahusisha zaidi ya nchi 30 za Afrika. Ingawa baadhi ya nchi zimepoteza sifa kutokana na masuala ya kisiasa au kiutawala, wengine kama Kenya wameendelea kubaki wanufaika wakubwa.
Majadiliano kuhusu mustakabali wa AGOA yamekuwa yakijikita kwenye haja ya mpito kuelekea ushirikiano wa kibiashara wa pande mbili, badala ya mpango wa upendeleo wa upande mmoja.
Hitimisho
Kauli ya Rais Ruto inaonesha umuhimu wa AGOA kwa uchumi wa Kenya, hasa katika ajira, mapato ya nje na maendeleo ya viwanda. Muda wa nyongeza unatoa nafasi ya mpito, lakini pia unaibua swali la sera za muda mrefu za biashara kati ya Afrika na Marekani.
Hatua zitakazochukuliwa katika kipindi hiki cha mwaka mmoja zitakuwa muhimu kwa mwelekeo wa ushirikiano wa kiuchumi wa baadaye.